فرسنگ طى كند و بايد بر سر نامه‌ها نوشته شود كه فلان چاپار در فلان تاريخ و در فلان ساعت از اين مقام حركت كرد تا در منزل بعد تحقيق كنند كه اگر بموقع رسيده است در زير مهر سبز كه به صورت سوارى يا پياده‌اى بود چنين علامتى رسم كنند و اگر تأخير داشته چنين علامتى آنگاه كسى را كه مرتكب قصور شده ناپرسيده به ياسا رسانند و ديگرى را به جاى او گمارند و اگر حكام در اجراى اين حكم كوتاهى كنند خود مستوجب ياسا باشند . بدين طريق به مدت يك هفته ايلخان را روز بروز و ساعت بساعت از وضع دورترين نقاط مملكتش كه زياده از هزار فرسنگ طول و عرض داشت آگاه مىكردند و براى آنكه هزينهء پيك‌ها و چاپاران و يامچيان بر دوش افراد رعيت بار نگردد از خالصات اموال خود براى آنان مواجب معين كرد و تا از راهگذريان الاغ مطالبه نكنند وسائل كارشان را از مال خود ترتيب فرمود . ديگر آنكه امر كرد تا مسلمانان از نوشيدن مسكرات اجتناب كنند و اگر كسى مرتكب شرب خمر شود او را بر سر بازار آزار كنند و حد شرعى زنند و بر درختى كه شيرازيان عروس مستان گويند بياويزند . [ 388 ] ديگر آنكه در سال 701 فرمانى صادر كرد تا همه وزن‌ها وكيل‌ها در سرتاسر مملكت يكسان باشد و همهء اوزان را از من تا قيراط به شكل مثمن و نيز كيل‌هاى حبوبات را چنان كه هر كيل موازى يك تغار باشد از آهن ساختند و بر آنها مهر نهادند . ديگر آنكه فرمان داد تا اميران و شحنگان و رسولان جز به رضايت صاحب‌خانه در خانهء كسى از رعايا فرود نيايند . مردم همهء مملكت مخصوصا شيراز كه محل آمد و شد كوچ‌هاى مغولان بود از اين مهمانان ناخوانده آسوده شدند . ديگر ترتيب طاس عدل بود و علت وضع آن ، چنان بود كه سابق بر اين هرگاه كسى ملكى مىفروخت چه‌بسا خود او يا وارثان او قباله‌هاى مزور مىساختند و گواهان دروغ به محكمه مىآوردند و ملك خود را مطالبه مىكردند [ 389 ] غازان خان فرمود تا در هر محكمهء شرع ، طاسى بنهند و چون كسى ملكى فروشد اسناديكه در دست دارد در آن طاس بشويد و قباله‌اى بنويسد و به مشترى دهند و به شرح و بسط آن معامله را در روزنامچه‌اى ثبت نمايد و اگر كسى بعد از آن دعوى باطلى كند او را بگيرند و گرد شهر بگردانند . ديگر فرمان داد تا قضاة روستا را از انجام معامله‌هاى بزرگ ممنوع دارند و چنان معاملات را به محكمهء دار الملك رجوع نمايند تا در آنجا در رونامچه ثبت گردد و به قضاة